Vakvrouw

Kiki, 27 mei 2009

‘Ik kwam er twee dagen geleden achter dat ik nu echt de krant niet meer kan lezen zonder leesbril,’ zei de vriendin met wie ik had afgesproken giechelend. Wij, beiden midden veertig, lachten om zo ongeveer alles wat we tegen elkaar zeiden en zaten ons al de hele morgen te verheugen aan een tafeltje in dit eetcafé, terwijl we de ene koffie verkeerd na de andere wegklokten. Wat wil namelijk het geval? Zij heeft een nieuwe baan. En niet zomaar een baan, maar eentje die in één klap talloze glamourdromen vervult. Een baan van de categorie ‘hoofdontwerper bij een modehuis’, waarvoor je de hele dag over kleuren en styling mag nadenken en geheel verzorgde reizen moet maken naar sterrenhotels in verre buitenlanden. Wie had dat kunnen denken toen afgelopen herfst haar vorige baan werd wegbezuinigd? Dat ze veel specialistische kennis had en unieke talenten, deed ineens niet meer ter zake.

Jonge mensen leren tijdens de eerste jaren van hun carrière veel van vakmensen. Dat werd ooit heel belangrijk gevonden binnen het bedrijf waar mijn vriendin werkte. Er waren in-house cursustrajecten, opleidingen, workshops, seminars. Geen moeite te veel om die gespecialiseerde vakkennis te waarborgen, over te dragen en uit te breiden; dat heette een ‘investering in intellectueel en creatief kapitaal’.

Maar sinds kort waaide er een nieuwe rukwind. Het moederbedrijf was zich al een tijdje aan het bezinnen. Nu waren ze eruit: de focus moest liggen op ‘aanstormend talent’. Voor mijn vriendin was het even hard en pijnlijk, maar daarna kwam de opluchting. Ze realiseerde zich dat ze zich misschien wel te lang had vastgeklampt aan de rand van wat jarenlang een warm bad was geweest.

Toen ze jonger was, kon ze zich geen betere functie bedenken. Maar eigenlijk was het, als ze eerlijk moest zijn, al een tijdje aardig aan het afkoelen in dat bad, met name nadat een nieuwe leidinggevende was aangetreden, die een ruw positiespel speelde waarvoor zij de puf noch het onfatsoen kon opbrengen. Een half jaar lang vervulde ze een interimfunctie en toen kwam plotseling voornoemde droombaan op haar pad. Een functie waarvoor ze jaren eerder al eens was gepolst, vanwege voornoemde specialistische kennis en unieke talenten. Destijds paste de baan niet in haar leven, maar nu kwam hij als geroepen. En dus zei ze ja.

Nadat ze het me verteld had, zaten we als kleine meisjes met onze voeten onder tafel te trappelen van de verkneukelpret. Ten eerste omdat ik het haar zo gunde, ten tweede omdat we vaak hadden gefantaseerd over hoe het zou zijn om toch eens zo’n heerlijke baan te hebben, zeg! En ten derde omdat we ons de gezichten bij de ex-werkgever levendig konden voorstellen.

Er werd nog wel eens naar haar welzijn geïnformeerd, maar altijd op een toon van: ach, hoe gaat ‘t nu toch met je? Red je het een beetje? Ik noemde het poetic justice. ‘Het is net of je naar een schoolreünie gaat in een mooie jurk en daar je uitgezakte ex tegenkomt,’ giebelden we (we konden niet meer ophouden). Maar van lieverlee werden we wat bedachtzamer. Eigenlijk, zeiden we, is het vooral heel fijn vanwege de erkenning. Er bestaat bij mijn weten geen woord dat het gevoel beschrijft dat je krijgt als je speciaal wordt gevraagd voor een functie omdat je je vak zo goed verstaat. Zo’n soort woord als ‘beroepseer’ zou er mooi voor zijn, peinsden we, maar dat dekte de lading niet helemaal. En daarna bedachtzaamden we nog wat verder, over het feit dat er kennelijk nog steeds geen eigen werkcultuur onder vrouwen bestaat, met een bijpassend jargon.

Als meisjes krijg je niet mee dat er ooit een moment zal komen waarop je beseft dat je scheepsmaatje-af bent. Dat je op een dag een ambacht zult beheersen, een vak waarvoor je twintig jaar lang kennis hebt vergaard. Kennis die juist dankzij die twintig jaar hard werken zoveel meer is geworden dan cumulatieve feiten, omdat er ook meningen, ideeën en uit ervaring geboren inzichten in zijn verweven. Misschien, zeiden we (maar we dachten: ongetwijfeld) is het ook wel een beetje te wijten aan onze jeugd- en moederschapsverheerlijkende cultuur, dat vrouwen hun pijlen op niets anders richten dan de glorievolle positie van het aanstormende talent.

Een frisse meid met een leuke baan zijn, jong en veelbelovend, daar gaat het altijd maar over. Een positie die zo mooi lijkt: je wordt bejubeld, mensen verwachten niets dan goeds van je en je jeugdige leeftijd is een van de onderscheidende kwaliteiten. Maar vroeg of laat moet elk aanstormend talent zich een keer waarmaken. The proof of the pudding is in the eating, tenslotte. Dan heet je ineens ‘vakvrouw’ – minder glamoureus dan ‘toptalent’, maar een even waardevolle kwalificatie.

We bestelden nog maar eens, terwijl de vriendin op de klok keek: ze moest haar jongste ophalen. Tja, zeiden we, je kunt je er eigenlijk pas echt aan overgeven als je alles durft te omarmen wat bij een volgende stap hoort: leiding willen geven, kennis overdragen, een verantwoordelijkheid voelen die breder is dan je functie, jongeren onder je hoede nemen. Het woord ’senioriteit’ viel.

En ik realiseerde me dat dat iets was wat juist lesbische vrouwen zou moeten aanspreken, aangezien ze veel vaker dan heterovrouwen fulltime blijven werken – lesbische vrouwen zijn toch een beetje de Tempelridders van het werkende vrouwenleven. Het delen van je kennis, het uitspannen van je energie, dat is geen knieval of stap terug. Integendeel: het hoort bij een nieuwe, nog opwindender akte in je leven, waarin je eindelijk écht armslag hebt en een nieuw soort waardering en respect zult oogsten. Ontzag misschien zelfs. We grijnsden, en concludeerden dat een leesbrilletje daar juist heel chic bij stond.

Agenda

• Uitgaanstips, leuke events? Bekijk en vul de agenda op ons forum.

Forum

• Praat mee op ons forum, over zichtbaarheid, trendwatching, relaties, dating, uitgaan, spiritualiteit, films, lezen... en over alles wat ons bezig houdt.

In the picture

• Saskia Doorschodt (25) werd tweede bij de verkiezing van FemFusion’s Femme Award.
• Jet Valk is de auteur van de gedichtenbundel 'Droomvrouw'.