Een naam voor het beestje
Irene Hemelaar, 14 april 2009
Is je ooit opgevallen dat de term homo te pas en te onpas wordt gebruikt om niet alleen homoseksuele mannen, maar ook als het zo uitkomt ook lesbische vrouwen, biseksuele mensen en zelfs transgenders (die niet per definitie holebi zijn) mee aan te duiden? Al jaren stoor ik me aan die dominantie, maar dan vooral denkend vanuit mijn eigen perspectief, die van de lesbische pot die op vrouwen valt en het ermee doet. Want ik mag maar raden wanneer ik me aangesproken mag voelen door de term homo.
De Dikke van Dale zegt dat homoseksueel als bijvoeglijk naamwoord van toepassing is op zowel mannen als vrouwen (‘zij is een homoseksuele vrouw’ ). Homoseksueel en homo als zelfstandig naamwoord betekenen niet meer dan ‘man met seksuele voorkeur voor mannen’. En zo is de term toegepast in de nota lesbisch- en homo-emancipatiebeleid 2008-2011. Deze heeft als titel Gewoon homo zijn. Vervolgens spreken alle media over ‘de homonota’ en lijkt deze alleen maar over mannen te gaan, terwijl de hele groep lesbo’s, homo’s, biseksuelen en transgenders erin wordt beschreven.
Maar wat zou dan het alternatief zijn? Het internationaal vaak gebruikte LGBT (lesbian, gay, bisexual, transgender) of de Nederlandse variant HLBT – zie hoe de homo automatisch naar voren schuift -, bekken voor geen meter. Ik hoorde Eldjiebietie voor het eerst in 2001, toen ik bij Schorer ging werken. De afkorting is een jargon dat voor buitenstaanders – lees: heteroseksuelen – moeilijk is te begrijpen. Maar ook als binnenstaander vind ik het niet alleen onuitspreekbaar, maar ook – zoals ik hierboven al aankaartte – vind ik het raar dat transgenders en transseksuelen zomaar worden vastgeplakt aan mensen met homoseksuele gevoelens. Wat heeft de genderidentiteit nou te maken met de geaardheid?
Misschien overlapt het op sommige vlakken, ook transen kunnen immers homoseksuele gevoelens koesteren, maar dan nog is het in mijn beleving een geforceerd samenvoegen. Voeg dan ook maar de hetero’s toe, dan heb je alle opties in een term gevat. Maar hé, dan kan er weer geen doelgroepenbeleid worden toegepast op de mensen die tot die groep behoren.
Wat is er mis met het expliciet en helder benoemen van de verschillende groepen mensen met een min of meer homoseksuele gerichtheid? Vrouwen met lesbische gevoelens lopen tegen andere zaken aan dan homoseksuele mannen. Biseksuele mannen en vrouwen verschillen hemelsbreed van elkaar en onderling in de beleving van hun seksualiteit. Noem de trans, homo, biseksueel en lesbo bij de naam als het om een specifieke doelgroep gaat en maak daarmee iedereen op zijn/haar eigen merites zichtbaar.
Daar waar we als afwijkend van de norm ‘hetero’ en ‘geboren in het juiste lichaam’ als conglomeraat kunnen optrekken om seksuele gelijkheid op te eisen, lijkt het me handig om een eenduidige term toe te passen. En dan dus een term die lekker bekt, bij iedereen prettig in het gehoor ligt, meteen weergeeft waar het voor staat en die niet automatisch één groep voortrekt.
Wie o wie komt met de juiste naam voor het beestje.
Irene Hemelaar is o.a. voorzitter van Stichting OndersteBoven, die ook De Trotse Lesboot laat varen, bestuurslid van Stichting ProGay en eigenaar van Heavenly Creature Producties.
9 reacties op “Een naam voor het beestje”
Geef je reactie
15 april, 2009 @ 3:51 pm
Aldi (=A Little Different) of gewoon Queer,
of toch homo, maar dan het woord emanciperen!
16 april, 2009 @ 8:27 am
Waarom moeilijk doen als het makkelijk kan en de afkortende naam allang bestaat? (Die ik in in dit stukje overigens ook mis.)
Namelijk: HoLeBi’s !
Een transgender is voor mij de verandering van het geslacht, maar zegt verder totaal niets over de seksuele voorkeur van de transseksuele persoon. Transseksueel betekent feitelijk niets meer of minder dan : Trans: transformeren, Seksueel: van geslacht oftewel de sekse. Dit heeft totaal niets met de seksuele voorkeur tav lierfdesrelaties te maken. Daar waar het om gaat en wat ermee aangeduid wordt.
Een transseksueel die een seksuele voorkeur heeft voor haar/zijn eigen geslacht maakt deze persoon tot homo/lesbies. In het andere geval Biseksueel en anders heteroseksueel. Niets meer of minder.
Ten aanzien van de nota lesbisch- en homo-emancipatiebeleid 2008-2011 en hantering van de termen: Daarin mogen de HoLeBi’s hun hand ook in eigen boezem steken. Wijzelf gooien de betreffende termen ook op/onder 1 bult en laten het na om daarin bewust en consequent verbeteringen aan te brengen. Dat had feitelijk al gemoeten door de HoLeBi organisaties die betrokken zijn geweest bij de opmaak van deze nota.
16 april, 2009 @ 6:57 pm
Ik citeer: ‘Daar waar we als afwijkend van de norm ‘hetero’ en ‘geboren in het juiste lichaam’ als conglomeraat kunnen optrekken om seksuele gelijkheid op te eisen, lijkt het me handig om een eenduidige term toe te passen.’
Maar daar zit dus inderdaad het addertje, want zoals je zelf al opmerkte, hebben die twee categorieën feitelijk niets met elkaar te maken, al zullen de cirkels ergens overlappen. Ik kom niet verder dan niet-hetero – waartegen ik hetzelfde bezwaar heb als tegen atheïst.
18 april, 2009 @ 1:02 am
Net als @Kiki kom ik niet veel verder dan -niet hetero-, wel komt de term Anders steeds terug in mijn gedachten.
Dat zou ik dan wel in gedachten kunnen uitsplitsen naar de verschillende groepen, dus wel de explicite termen gebruiken.
HoLeBi vind ik inderdaad een duidelijke benaming, HLBT is een puzzel en het vraagstuk waar de Transgenders te benoemen, heb ik de vraag; Is aan deze groep ooit de vraag gesteld waar zij voor zichzelf staan?
Wanneer er gekeken wordt naar de grootte van deze groepen, is het inderdaad aannemelijk dat alles op 1 hoop wordt gegooid met een differentiatie. Wanneer gekeken wordt naar specifieke kenmerken, dan zijn de groepen onderling al zo divers.
Blijft bij mij te term Anders opkomen, Anders afgezet tegen de term hetero, Anders gedifferentieerd in Trans, Lesbisch, Homo, Bi.
Wat ik er meteen tegenin breng, dat is meer persoonlijk, is, dat ik de norm (hetero) al jaren verafschuw, want mijn gevoelswereld en levenswijze wordt door de normering gereduceerd tot de lakens van mijn bed.
23 april, 2009 @ 7:21 pm
Voorbeeld voor homo als dominant woord. Als homo écht ook ‘inclusive’ zou zijn voor ‘de rest’, dus LBT, dan zou er op zijn minst 1 foto of artikel aan vrouwen gewijd moeten zijn in de L’Homo van Linda.
Ook Linda bedoelt alleen mannen als ze het over homo’s heeft. Helaas moet je zo’n heel blad doorploegen voordat ik als lesbo weet dat de term weer even niet op mij van toepassing was.
26 mei, 2009 @ 8:54 am
Lastig vraagstuk, waar ik zelf ook al tijden al dan niet bewust mee worstel. Tot nu toe heb ik nog geen antwoord.
‘Anders’ lijkt een oplossing, alleen heeft dat voor mij een nare bijsmaak. Mijn moeder heeft mij ooit zo omschreven, en ik vond dat niet prettig. Want daarmee geef je aan dat je afwijkt van de norm. Maar dan is het dus toch weer de heteronorm die als norm wordt gezien. Of is dat juist de bedoeling?
Damn, het roept tot nu toe alleen maar meer vragen bij mij op!!!
9 juni, 2009 @ 9:54 am
In het redactioneel van de nieuwe LOVER wordt HLBTQ omschreven als:hetero/lesbisch/biseksueel/transgender-transseksueel/queer-questioning.
Komt helemaal geen homo in voor
!
11 december, 2009 @ 8:21 pm
Ik ben het helemaal met je eens Irene.
Des te rotter dat in de weken voorafgaand aan de behandeling van de voorstellen van Pro-gay aan de Amsterdamse raad over Amsterdam Gay Capital Frank van Dalen het verdomde om LGBT te gaan gebruiken in plaats van homo. Homo bekte lekkerder was de letterlijke reactie. Velen nemen hem dat nog steeds kwalijk en ik vind nog steeds dat de gay en transwereld en dus ook Pro-gay maar eens over moet gaan naar het uitbannen van de term homo als verzamelnaam.
Als biseksuele transgender vrouw voel ik me vanuit mijn biseksualiteit betrokken bij de gay wereld. Als transgender vrouw voel ik me dat nadrukkelijk niet. Gender en seksualiteit raken elkaar als twee haaks op elkaar staande assen. man-vrouw versus hetero-gay.
De verzamelnaam zie ik liefst toch als LGBT in verband me de internationale herkenbaarheid. Kwestie van wennen en 100 keer achter elkaar uitspreken. Echt, dat helpt.
groetjes,
Alice
1 juni, 2010 @ 12:00 am
GASP (Gender Anarchist and Sex Positivist), maar dat slaat meer op queers, denk ik, of mijn favoriet: alfabetsoep